Strefy Czystego Transportu w Polsce mogą się zmienić. Jest stanowisko rządu

Strefy Czystego Transportu w Polsce mogą w przyszłości zostać zmodyfikowane. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w odpowiedzi z 4 września 2026 roku wyjaśniło, że krajowe przepisy dotyczące SCT mogą być zmieniane, o ile nie zostaną naruszone cele reformy zapisane w Krajowym Planie Odbudowy.

Skąd wziął się próg 100 tysięcy mieszkańców?

Jednym z elementów reformy związanej z KPO jest obowiązek ustanawiania Stref Czystego Transportu w miastach liczących powyżej 100 tys. mieszkańców, jeżeli zostanie tam stwierdzone przekroczenie dopuszczalnego średniorocznego poziomu dwutlenku azotu (NO₂).

Ministerstwo wyjaśniło, że rozwiązanie zostało wypracowane w ramach dialogu strony polskiej z Komisją Europejską. Jego ostateczny kształt był przedmiotem wieloetapowych uzgodnień dotyczących celów reformy i kamieni milowych KPO.

Jednocześnie resort podkreślił, że sam próg 100 tys. mieszkańców nie jest nowym kryterium w polskich przepisach. Pojawił się on już w regulacjach dotyczących SCT w 2018 roku, następnie został zniesiony w 2021 roku, kiedy umożliwiono tworzenie stref niezależnie od liczby mieszkańców gminy.

Nie każde miasto automatycznie musi mieć SCT

Kluczowe znaczenie ma nie tylko liczba mieszkańców. Zgodnie z rozwiązaniem opisanym przez Ministerstwo obowiązek utworzenia strefy jest związany również z rzeczywistym przekroczeniem dopuszczalnego średniorocznego poziomu NO₂, potwierdzonym w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska.

Oznacza to, że sam fakt przekroczenia granicy 100 tys. mieszkańców nie jest wystarczający do automatycznego ustanowienia strefy. Znaczenie mają również dane dotyczące jakości powietrza.

Miasta nadal decydują o szczegółach

Ministerstwo podkreśla, że szczegółowe zasady funkcjonowania Stref Czystego Transportu pozostają na poziomie lokalnym. To samorządy określają między innymi obszar strefy oraz zasady obowiązujące na jej terenie.

W praktyce oznacza to, że dwie strefy funkcjonujące w różnych miastach mogą mieć inne granice, wymagania dotyczące pojazdów oraz przewidziane wyjątki.

Rząd dopuszcza zmianę przepisów

W odpowiedzi na pytanie dotyczące możliwości modyfikacji zasad SCT Ministerstwo wskazało, że co do zasady możliwe jest wprowadzanie zmian w krajowych przepisach.

Warunkiem jest jednak zachowanie celów reformy oraz realizacja odpowiednich kamieni milowych KPO. Każda konkretna propozycja zmiany dotycząca między innymi progów demograficznych lub warunków ustanawiania SCT wymagałaby indywidualnej oceny.

W razie potrzeby zmiany musiałyby również zostać uzgodnione z Komisją Europejską.

Dlaczego właśnie miasta powyżej 100 tys. mieszkańców?

Według informacji przedstawionych przez Ministerstwo rozwiązanie miało koncentrować działania w największych ośrodkach miejskich, gdzie występuje większe natężenie ruchu drogowego oraz większa koncentracja emisji z transportu.

W analizach wykorzystano między innymi dane Państwowego Monitoringu Środowiska. Według przywołanej przez resort Oceny Skutków Regulacji w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców eksploatowanych jest około 80% floty autobusów miejskich w Polsce.

Co może się zmienić?

Na ten moment nie oznacza to automatycznej zmiany obowiązujących zasad. Stanowisko Ministerstwa wskazuje jednak, że w przyszłości możliwe są modyfikacje przepisów, jeżeli pozostaną zgodne z celami reformy KPO.

Potencjalne zmiany mogą dotyczyć między innymi progu mieszkańców, warunków ustanawiania stref oraz szczegółowych zasad ich funkcjonowania. Każda taka zmiana wymagałaby jednak przejścia odpowiedniej procedury legislacyjnej oraz – w zależności od zakresu – uzgodnień z Komisją Europejską.

SCT pozostają ważnym elementem elektromobilności

Strefy Czystego Transportu są jednym z narzędzi wykorzystywanych przez miasta do ograniczania ruchu najbardziej emisyjnych pojazdów na wybranych obszarach.

Dla kierowców samochodów elektrycznych oznacza to, że rozwój SCT może mieć również praktyczne znaczenie. Pojazdy zeroemisyjne mogą być objęte innymi zasadami dostępu niż starsze samochody spalinowe, zależnie od lokalnych uchwał.

Najważniejsze jest jednak to, że obecne stanowisko Ministerstwa nie zapowiada konkretnej zmiany wszystkich zasad SCT. Potwierdza natomiast możliwość ich modyfikacji, pod warunkiem zachowania celów reformy i zobowiązań wynikających z KPO.

Źródła

• Sejm RP – interpelacja nr 18561 i odpowiedź Ministerstwa Klimatu
• KPRM – projekt zmian ustawy o elektromobilności
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska – informacje dotyczące SCT